Op zestig kilometer van Barcelona ligt het merkwaardige berggebied dat zijn naam gaf aan het stadje Montserrat (wat "zaagtand" betekent). Een plek vol legendes, waar mensen zelfs naartoe trokken op zoek naar de Heilige Graal. Het berggebied zou zijn uitgehouwen door engelen gewapend met een gouden zaag. Maar het is ook een hotspot voor ufologie; en in de nacht van de 11e op de 12e van elke maand wachten sommigen geduldig aan de voet van het klooster dat uitkijkt over het stadje op de landing van UFO's. Want het Catalaanse land is een land met karakter, gevormd door een sterke sociaal-politieke geschiedenis, getekend door invasies en onafhankelijkheidsstrijd, en gevoed door een veelzijdige verbeelding die de mozaïek van landschappen en gebieden weerspiegelt die binnen deze ruimte naast elkaar bestaan.
Catalonië bewaart talrijke sporen van zijn rijke geschiedenis. Ten eerste op het gebied van kennis en knowhow: de islamitische verovering van het Iberisch schiereiland introduceerde de koperen distilleerketel en distillatiemethoden; de uitbreiding van de wijnbouw en de introductie van nieuwe praktijken kwamen van de kloosterordes, voor wie wijn essentieel was voor de eucharistie. Maar deze sporen zijn ook tastbaar, in steen gebeiteld: het Museum voor Wijnbouw in Vilafranca del Penedès is gevestigd in een gotisch paleis uit de 12e eeuw; de archeologische ruïnes van Empúries vertellen het verhaal van de introductie van wijn door de Grieken in de 6e eeuw voor Christus; de wijnkelders in het gebied van Tàrraco werden tweeduizend jaar geleden al door de Romeinen gebruikt; het kartuizerklooster van Escaladei en de kloosters verspreid over de regio helpen ons de uitbreiding van de wijngaarden in de middeleeuwen te begrijpen. De droog gestapelde stenen hutten bewaren de kennis van wijnbouwers uit vervlogen tijden, en de moderne "wijnkathedralen" vertellen ons over de heropleving van de boerenstand na de druifluisepidemie.
Hoewel de wijngaarden voornamelijk geconcentreerd zijn in de provincies Barcelona en Tarragona, die samen goed zijn voor 84% van de wijngaarden in de regio, weerspiegelt de diversiteit van de terroirs zich in het feit dat Catalonië twaalf beschermde oorsprongsbenamingen (en 300 wijnhuizen die openstaan voor toeristen) kent. De erkenning van de kwaliteit van het terroir werd vastgelegd in een decreet uit 1932. De officiële regelgeving voor de beschermde oorsprongsbenamingen werd echter pas in 1954 gepubliceerd, vanwege de onrust van de Spaanse Burgeroorlog. Deze benamingen houden rekening met de druivensoorten, vinificatietechnieken en specifieke kenmerken van het land, die allemaal samenkomen in een samenhangend landschap. Toch hebben de wijnen van dorp tot dorp, van heuvel tot heuvel, een verschillende persoonlijkheid. Zo liggen sommige AOC's in bergachtige gebieden, waar de wijnstokken op terrassen zijn aangeplant, zoals in Priorat, wat "priorij" betekent en verwijst naar de kartuizer monniken, de stichters van deze wijngaard op de leisteenheuvels van Zuidwest-Catalonië. Andere gebieden liggen in de vlaktes, zoals de Penedès AOC, die zich tussen Barcelona en Tarragona uitstrekt in een gevarieerd landschap, variërend van wijngaarden langs de kust tot monotone monoculturen en glooiende heuvels. Weer andere, zoals Montsant – genoemd naar de omliggende berg – zijn afgewisseld met andere gewassen zoals amandel- en olijfbomen, en hun grenzen zijn niet altijd even duidelijk geweest. Sterker nog, tot 2001 werd het Montsant AOC-gebied beschouwd als een subzone van Priorat.
Onze wijnen uit dit terroir
